nieuws

03 juni 2018
Van Watersnood naar Klimaatnood

De traditionele organisatie en werkwijze van overheden zit een effectieve klimaataanpak in de weg, stellen Paul de Beer en Kees Jan de Vet. Paul de Beer, Wethouder Duurzaamheid van Breda en Kees Jan de Vet Dijkgraaf Waterschap Brabantse Delta.

Na 20 jaar klimaatbeleid is twee weken terug de trieste balans opgemaakt: de uitstoot van CO2 stijgt nog steeds. Minister Wiebes werkt aan een Nationaal Klimaatakkoord, dat volgend jaar moet worden uitgevoerd. Gaat dat werken? Dat kan alleen als we kiezen voor een totaal andere benadering van het probleem: overheden moeten zich compleet opnieuw uitvinden en hun organisatie in onderlinge samenhang opnieuw vormgeven. De urgentie van het maatschappelijk vraagstuk is alles bepalend. Die urgentie heeft ook gewerkt bij het Deltaplan voor waterveiligheid. In 2008 constateerde de Deltacommissie van Cees Veerman, dat de klimaatverandering zou leiden tot een stijging van de zeespiegel die onze dijken niet aankonden. Alle partijen sloegen de handen ineen. Het Deltaprogramma kreeg een eigen fonds van ruim 1 miljard euro per jaar en werd een doorslaand succes. We zijn van traditionele dijkverhoging overgegaan naar meer ruimte voor de rivier. Enorme projecten rond dijken, verdiepte polders en verleggen van rivieren zijn snel en adequaat uitgevoerd. Het kan dus. De urgentie van de klimaatverandering lijkt minder concreet als dreigende overstromingen, maar de gevolgen zijn vele malen groter. Het gaat niet meer om watersnood maar om klimaatnood. Dat vraagt om een verenigde nationale aanpak àla Deltaprogramma: de klassieke werkverdeling tussen overheden gaat opzij, geen topdown benadering, niet naar elkaar wijzen als schuldige van het probleem, geen beperkende of tegenstrijdige regelgeving. Enthousiasme en innovatieve duurzame ideeën vanuit samenleving en lokale en regionale overheden moeten de ruimte krijgen. Kijk bijvoorbeeld naar de regeling voor zonnepanelen op huizen en bedrijven. We stimuleren schone energie maar leg niet te veel zonnepanelen neer want dan kom je door de landelijke wetgeving niet meer in aanmerking voor saldering. Dat moet echt anders.

De klimaatproblematiek is te urgent en complex om binnen de huidige kaders van departementen, gemeenten, provincies en waterschappen aan te pakken. Het gaat over energie, circulaire economie, mobiliteit, het klimaatbestendig maken van ons land en nog veel meer. Al die onderwerpen hangen samen en legio vernieuwende oplossingen zijn denkbaar. Denk aan biogas uit mestverwerking, of een combinatie van waterstofproductie en afvalwaterzuivering. De landbouw zal naast voedsel ook grondstoffen voor energie en bouwen gaan produceren.
Stel de urgentie en opgave centraal. Het maakt niet uit wie het oppakt, maar doe het samen. Overheden moeten elkaar niet in de weg zitten, maar versterken. En soms doet de een dan wat meer dan de ander. Geen probleem, zolang de urgentie van het gezamenlijk doel maar door iedereen wordt gevoeld.

In Zuid-Nederland doen we het echt samen: provincies, gemeenten en waterschappen, bedrijven, organisaties en inwoners. De Klimaattop voor Zuid-Nederland op 4 juni in Breda is het begin. De urgentie van de klimaatnood wordt hier gevoeld: 80 overheden, 100 maatschappelijke organisaties, 130 bedrijven hebben zich aangemeld voor Klimaattop Zuid. Zo’n 750 mensen uit Noord-Brabant, Limburg en Zeeland bundelen hun krachten. We schuwen de ambities niet: we markeren de Klimaattop met een concreet bod aan elkaar en aan Den Haag. Zuid-Nederland wil méér doen voor het klimaat dan minister Wiebes aan ons vraagt en in forser tempo. Maar geef ons dan de ruimte om schotten te doorbreken en die klimaatopgave op een nieuwe wijze op te pakken. Laat het Nationaal Klimaatakkoord een echt Deltaplan Klimaat worden. Dat is de enige manier om de klimaatnood aan te pakken.

Volg ons op Twitter voor het laatste nieuws en praat mee via #KlimaatstroomZuid